Rehberler

Birlikte Çalışabilirlik Çalışmaları, Standartlar ve Rehberler

Türkiye’de kamu kurumlarının teknik düzeyde birlikte çalışabilirliğinin sağlanması hususu e-Devlet ile ilgili çalışmaların başladığı ilk yıllardan itibaren strateji planlarında yer almıştır. Bu faaliyetler doğrultusunda, ilk sürümü 2005 yılında yayınlanan “Birlikte Çalışabilirlik Esasları Rehberi” hazırlanmıştır. Rehberin uygulanmasına yönelik 2005 ve 2009 yıllarında Başbakanlık Genelgesi yayımlanmıştır. En son 2012 yılında güncellenen rehberin, merkezi ve yerel yönetim kurumları tarafından uygulanması zorunludur. Ancak rehberin yaygınlaştırılmasında istenilen başarı elde edilememiştir.

Türkiye’de kamu internet siteleri için ilk sürümü 2006 yılında yayınlanan “Kamu Kurumları İnternet Sitesi Kılavuzu” farklı aralıklar ile güncellenerek internet üzerinden yayınlanmaktadır. Merkezi ve yerel düzeydeki tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca yeni açılacak internet sitelerinde, söz konusu Kılavuz’da yer verilen usul ve esaslara uyulması 2007/4 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile zorunlu kılınmıştır. Kılavuz, en son 2014 yılında KAMİS projesi ile yeni teknolojiler doğrultusunda güncellenmiştir. 2014 yılında güncel kılavuzu esas alarak kurumların kullanımına yönelik TSE K 318 sayılı kriter hazırlanmıştır.

Kılavuz ve rehberlerin dışında belge yönetimi, sistem yaşam döngüsü ve bilgi güvenliği gibi temel başlıklarda uluslararası standartlar yerelleştirilerek Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından yayınlanmaktadır.

Devam eden çalışma:

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E1.1.4-e-Devlet Ekosistemi Rehberlerinin Hazırlanması ve Güncellenmesi” eylemi doğrultusunda e-Devlet ekosisteminin etkin bir şekilde çalışabilmesi ve sürdürülebilirliği için birlikte çalışabilirlik, kamu kurum / kuruluşlarının internet siteleri ve mobil uygulamaları ile kamu kurum / kuruluşlarının resmi sosyal medya hesaplarının kullanımı ve yönetimine dair rehberler başta olmak üzere mevcut rehberler güncellenecek ve ihtiyaç duyulan yeni rehberler hazırlanacaktır. Birlikte çalışabilirliğe yönelik rehberlerin uygulanması ve güncel tutulması için daha güçlü bir yaşam döngüsü sağlanacaktır.

Kurumsal Mimari Çalışmaları ve Metaveriler

Mevcut durumda, Elektronik Kamu Bilgi Yönetim Sistemi (KAYSİS), Birlikte Çalışabilirlik Esasları Rehberi ve diğer teknik standartlar parçalı olarak ulusal kurumsal mimariyi oluşturmaktadır. Bununla birlikte kurum seviyesinde kurumsal mimari çalışmalarının yürütüldüğü örnekler söz konusudur.

KAYSİS, Türkiye’de devlet teşkilatı ve kamu hizmetleri için en temel üst veriler ve standart şablonların sunumu ile kurumlar arası birlikte çalışmayı destekleyen uygulamadır. Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı tarafından geliştirilen ve işletilen KAYSİS farklı seviyede fonksiyonların yönetildiği alt sistemlerden oluşmaktadır.

2009 yılında yayımlanan Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile kamu hizmetleri envanteri oluşturulmaya başlanmıştır. Tüm kurumlar hizmet envanterlerini belirlenen şablon ve hazır kütüphaneler kullanılarak elektronik ortamda KAYSİS’e kayıt etmektedir. Hizmetlerin detaylı künyesi, hizmet standardı, hizmetin dayanağı olan mevzuat, hizmet için gerekli belge ve veriler, hizmet sonunda üretilen belge ve veriler gibi hizmetler ile ilgili tüm kayıtların merkezi olarak yönetilmesi hedeflenmektedir. Kurumlar arası yazışmalar ve arşiv yönetimi için standart dosya planı sistemi geliştirilmiştir. Hizmet envanteri ve Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sistemi (DETSİS) kurum numarası ile ilişkili olan sistem sayesinde kurumlar tarafından yapılan resmi yazışmaların tümü için belge tasnifi yapılabilmektedir. Sistemin merkezinde kurumlar arası birlikte çalışabilirliğe zemin hazırlamak üzere DETSİS yer almaktadır. İlk sürümü 1991 yılına dayanan sistem 2014 yılından bu yana detaylı arama özellikleriyle merkez, taşra, yurtdışı teşkilatları ve yerel yönetimlere ait tüm sivil birimleri göstermektedir. Her bir birime ait DETSİS No mevcuttur. Tüm kurumlar hiyerarşik yapılarını bu sistem üzerinde güncel tutmak zorundadır.

Türkiye’de hizmet bazında da veri sözlükleri söz konusudur. En yaygın kullanımı olan örneği sağlık sektörü için hazırlanan veri sözlüğüdür. Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü (USVS), Türkiye’deki sağlık kurumlarında, hastane bilgi sistemlerinin referans olarak kullanacağı bir sözlük çalışmasıdır. 2007 yılından bu yana yürürlüktedir.

Bir diğer yaygın kullanım alanı olan standart metaveri çalışması mali hizmetlerde kullanılmaktadır. Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu doğrultusunda, XBRL tabanlı e-fatura ve e-defter uygulaması yürütülmektedir. 2010 yılından bu yana yürürlükte olan uygulamaların, 1 Ocak 2016 tarihi itibariyle mükellefler tarafından kullanımı zorunlu kılınmıştır.

Devam eden çalışma:

KAYSİS’te hizmetlere yönelik detaylı bilgi aktarımı, belge ve veri seti güncelleme çalışmaları devam etmektedir. Hizmet envanterinde elektronik ortamdan sunulduğu belirtilen hizmetler ile bu hizmetlerin sunumunu sağlayan sistemlerin ilişkilendirilmesi ve kurumların bilişim alt yapısının tespit edilmesi amacıyla Kamu Bilişim Sistemleri Envanteri (BİLSİS) alt uygulaması geliştirilmektedir. Kurumlar tarafından hazırlanan stratejik planlar ile kurumların yürüttükleri faaliyetlerin ilişkilendirilmesini sağlayacak Kamu Stratejik Yönetim Sistemi (KSYS) geliştirilmektedir. Aynı zamanda kamu hizmetlerine yönelik kamu memnuniyet anketi doldurulabilmektedir. Sistemin daha güncel hale getirilerek tüm hizmetler için memnuniyet esaslı yönetimin sağlanması hedeflenmektedir.

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E1.1.3-e-Devlet İçin Ulusal Düzeyde Kurumsal Mimarinin Oluşturulması” eylemi doğrultusunda kurumsal mimarinin bütüncül olarak alınması ve ulusal olarak uygulanması ve kurumsal mimarinin bütün kamu kurumları için kurum seviyesinde geliştirilmesi amaçlanmıştır.