Estonya

Son güncelleme: 2017-03-24

Estonya, Birleşmiş Milletler e-Devlet Endeksinde, 2016 yılında 13. sırada yerini almıştır.

Avrupa’nın kuzey bölgesinde yer alan Estonya, 2004 yılından bu yana AB üyesidir. Parlamenter Cumhuriyet rejimi ile yönetilen Estonya yaklaşık 1,3 milyon nüfusu ve 45 bin km2 yüzölçümü ile küçük bir ülkedir. Estonya, teknolojinin sağladığı imkânların toplumun her kesiminde en üst düzeyde kullanmasıyla ön plana çıkmış ve “dijital toplum” olarak isimlendirilen bir ülkedir.

Estonya hakkında daha detaylı bilgi için tıklayınız.

 

Estonya dijital devlet çalışmaları ile ilgili detaylı bilgiler için alt başlıkları inceleyiniz.

Estonya’da bilgi toplumu ve e-Devlet için üst seviye koordinasyon Bilgi Toplumu (e-Estonya) Konseyi ile sağlanmaktadır. Konseyin başkanlığını Başbakan, başkan yardımcılığını Ekonomik İşler ve Haberleşme Bakanı yapmaktadır. 3 Bakan ve 5 uzman sektör temsilcisi Konseyin daimi üyeleridir.  Konseyde sektör temsilcisi olarak BT ve Haberleşme Derneği başkanı da yer almaktadır.

Estonya’da, kamu, özel ve üçüncü sektör arasındaki işbirliği için BİT olanakları tam ölçüde kullanılarak; insanların yaşam kalitesini artırmak, istihdam oranını artırmak, Estonya kültürel alanının canlılığını sağlamak, ekonomide verimliliği artırmak ve kamu sektörünü daha verimli hale getirmek hedeflenmektedir.

Sektörler arası işbirliği ile Estonya, akıllı BİT çözümlerinin yaygın kullanımı ve geliştirilmesi için iyi işleyen bir ortama sahip olması ve sonuç olarak ekonomik rekabetin, insanların refah düzeyinin ve kamu yönetiminin etkinliğinin artması beklenmektedir.

Estonya’nın e-Devlet ve bilgi toplumu ile ilgili politikası Bilgi Toplumu Stratejisi 2020 belgesi ile belirlenmiştir. Estonya’da bir önceki strateji döneminde de Bilgi Toplumu Stratejisi 2013 belgesi ile bütüncül bir strateji benimsenmiştir. e-Devlet politikalarının icrasından sorumlu bakanlık Ekonomik İşler ve Haberleşme Bakanlığı’dır.

Estonya’da bilgi toplumunun gelişimini desteklemek için dört amaç belirlenmiştir. Bunlar:

  • Ekonomikbüyüme, akıllıyönetimvebireylerinrefahıiçin BİTaltyapısı;
  • Yüksek katma değerli daha fazla iş imkanı, artan uluslararası rekabet ve yüksek yaşam kalitesi için daha iyi BİT becerileri;
  • Akıllı yönetişim ve kamu yönetimi;
  • e-Estonya’nın dünyadaki daha büyük farkındalığıdır.

 Estonya için Dijital Gündem: Genel Amaç ve Alt Amaçlar

Estonya ortak altyapıların ve yeni uygulamaların kullanıldığı bir ülke olarak ön plana çıkmaktadır. Bu ortak altyapı ve uygulamalardan aşağıda bahsedilmiştir:

  • X-Road olarak isimlendirilen veri paylaşım katmanı devlet bilgi sistemleri arasında güvenli veri paylaşılmasını sağlamaktadır. Tüm kamu bilgi sistemlerinin bu altyapı üzerinden veri paylaşması gerekmektedir. Özel sektör ve diğer kuruluşlar da bu ağı kullanabilmektedir.
  • Kamu kurumlarının kullandığı farklı doküman yönetim sistemleri arasında her türlü belge ve dokümanın paylaşılmasını sağlayan Doküman Paylaşım Merkezi (DEC) isimli altyapı mevcuttur. Bu altyapı X-Road veri paylaşım katmanını kullanmaktadır. Bu sistem üzerinden doküman alındı onayının alınması, çoklu gönderim gibi birçok fonksiyon gerçekleştirilebilmektedir.
  • Estonya’da tüm 15 yaş üzerindeki vatandaşlar ve yabancılar için zorunlu Elektronik Kimlik Kartı (e-ID) uygulaması bulunmaktadır. Dijital İmza Kanunu’nun yükümlülüklerini sağlayan bu kartla resmi işlemler çevrimiçi yapılabilmektedir.
  • “Mobile-ID” adı verilen cep telefonu kullanıcıları için kimlik kartı tabanlı kimlik doğrulama ve dijital imza çözümü bulunmaktadır. Bu sayede standart bir cep telefonu güvenli bir dijital imza aracı haline gelmiştir.
  • “Elektronik Oy” kullanımının ilk başladığı ülkelerden biridir. Hem yerel hem de merkezi seçimlerde elektronik oy kullanımı mevcuttur. Seçmenlerin yaklaşık dörtte biri oyunu elektronik olarak kullanmaktadır.
  • Estonya 2007 yılında yoğun siber saldırı altında kalmıştır. Bu durum sonrasında oluşturulan tüm sistemlerin karakteristik ortak özelliğinin bilişim sistemleri güvenliği olduğu görülmektedir.
  • RIA tarafından veri yedekleme hizmeti Veri sahibi kurumun talebi üzerine RIA ihtiyaç ve önceliğe göre farklı lokasyonlarda veri yedeklemesi yapmaktadır. İhtiyaca göre, başlangıç fazında olan hizmetlerde koordinasyon ihtiyacını en aza indirgemek ve başlangıç risklerini azaltmak için depolama ve işlem gücü tahsis edebilmektedir.
  • PeaTee isimli “Kamu Ağı” Bu ağ üzerinden merkezi ve yerel kamu kurumları arası iletişim sağlanmaktadır. Bu ağ, güvenlik hizmetleri amaçlı olarak 1993 yılında oluşturulmuş ASONet omurgası üzerine inşa edilmiştir. Omurga ağ RIA tarafından işletilmektedir ve tüm masraflar merkezi hükümet tarafından sağlanmaktadır. Ağa dâhil olmak isteyen kurumlar omurga ağa erişim yöntemini belirlerler. Kurumlar sadece bu ağa erişim için yapacakları yatırım ücretini ödemek durumundadırlar.
  • Bilgi Sistemleri Kataloğu RIA tarafından sunulan bir hizmettir. Bu kapsamda veri tabanları ve bilgi sistemlerine ait bilgiler, hangi bilgi sisteminde hangi verinin toplandığı ve işlendiği bilgisi, sunulan hizmetlerin neler olduğu ve kim tarafından kullanıldığı bilgisi, bilgi sistemleri ve veri tabanları için yetkili kişi iletişim bilgileri, veri sahipliği ile ilgili yasal dayanaklar ve bilgi sistemlerinin birlikte çalışabilmesi için tekrar kullanılabilen bileşenlere (XML varlıklar, sınıflandırmalar, ontolojiler) ait bilgiler sunulmaktadır.
  • RIA tarafından veri yedekleme hizmeti Veri sahibi kurumun talebi üzerine RIA ihtiyaç ve önceliğe göre farklı lokasyonlarda veri yedeklemesi yapmaktadır. İhtiyaca göre, başlangıç fazında olan hizmetlerde koordinasyon ihtiyacını en aza indirgemek ve başlangıç risklerini azaltmak için depolama ve işlem gücü tahsis edebilmektedir.

RAPOR TARİHİ İÇERİĞİ KAYNAK
Estonta Dijital İdeolojisi 2015 Erişim
Dijital Gündem 2020 Estonya Stratejisi 2013 Erişim

Estonya’da özellikle son yıllarda şeffaflık odaklı yaklaşımlar ön plana çıkmıştır. Kamu bulutu gibi kaynak etkin çözümlerin de teknolojinin sağladığı yeni imkânlar doğrultusunda hayata geçirildiği görülmektedir. Kişilerin kendilerine ait tüm verileri görebildiği bir yapı kurulmaktadır. Estonya yeni bir yaklaşım olarak Estonya’da yaşayan yabancılara da “e-residency” programıyla elektronik kimlik kartı verilmeye başlamıştır. Bu yaklaşım ile Estonya “Dijital Estonya” kurgusunu güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Kaynak Bağlantı Açıklama
Estonya Başkanlık Ofisi https://www.president.ee/en/ Başkanlık resmi internet sitesi
Ekonomik İşler ve Haberleşme Bakanlığı (MKM) https://www.mkm.ee/en Sorumlu bakanlık resmi internet sitesi
Bilgi Sistemleri Kurumu (RIA) https://www.ria.ee/en/ Teknik danışmanlık ve politika araştırmaları kurumu resmi internet sitesi